Қаржылық есеп-қисаптың қаржылық көрсеткіштердің өзгеруімен тікелей байланысты маңызды бірліктері шығыстар мен кірістер болып табылады. Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 ж. 28 ақпандағы «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп-қисап туралы» заң күші бар Жарлығында және Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік есеп бойынша ұлттық комиссиясының қаулысымен бекітілген «Қаржылық есепті дайындау және ұсынудың концептуалды негізінде»: «кірістер – бұл есептік кезеңдегі активтердің артуы немесе міндеттемелердің азаюы», ал «шығындар - бұл есептік кезеңдегі активтердің азаюы немесе міндеттемелердің артуы»,- деп көрсетілген. Сәйкесінше шығындарды жүзеге асырмағанда, ойланған кіріске қол жеткізу мүмкін емес. Өз кезегінде, табысқа қол жеткізбей, кәсіпорынды дамыту және әлеуметтік мәселелерді сәтті шешу мүмкін емес. «Тауар-материалдық қорларды есептеу» бухгалтерлік есеп стандартына әдістемелік ұсыныстарда шығындарды калькуляция баптары бойынша топтастыру келтірілген. Материалдық шығындарға тексеру жүргізгенде аудитор нақты шығындар 20 «Материалдар» тармақшасы шотында есептелетін қалдықтар санатына қосылмайтынын анықтауы қажет, өйткені өндірістік шотта есептен шығаруда материалдардың бір түрінің құны дайын өнімнің нақты өзіндік құнын реттеу мақсатында басқа түрлерге ауыстырылады. Сондай-ақ аудитор өндірісте қолданылмайтын материалдарға қатысты шығындардың өзіндік құнға есептен шығарылмағанына көз жеткізуі керек. Тәжірибеде өнімнің өзіндік құнына өндірістік бөлімшеге берілген, бірақ нақты өндірісте шығындалмаған материалдар қате қосылады немесе негізгі қызмет шығындарына әлеуметтік-мәдени нысандарда немесе сәйкесінше көздерден қаржыландырылуы керек басқа нысандарда құрылыс және жөндеу жұмыстарын жүргізуде қолданылған материалдарды жатқызу көп кездеседі. Бұл кәсіпорынның кіріс есебінен есептен шығарылуы тиіс. Аудиторға өнімнің өзіндік құнына қосылатын шикізат пен материалдар ...
